Af en toe met een open blik stilstaan bij hoe het werkelijk gaat in je relatie is geen teken dat er iets mis is; het is een teken van aandacht voor jezelf en je relatie. Voor wie deze vragenlijst invult, is de uitkomst niet op voorhand bepaald: voor velen zal ze een bevestiging zijn dat de relatie goed genoeg is, voor anderen opent ze zicht op patronen die tot nu toe onbenoemd bleven. Beide uitkomsten zijn evenwaardig, en allebei de moeite om te onderzoeken waard.
De relationele veiligheids- en helderheidscheck is een zelfrapportage- en evaluatie-instrument, specifiek gericht op partnerrelaties. In partnerrelaties kunnen patronen ontstaan die verwarrend, ondermijnend of onveilig aanvoelen, dit ongeacht rol of geslacht. Deze vragenlijst helpt om helderheid te brengen in dat soort patronen, zonder te veroordelen of te pathologiseren.
Begrippen als "dysfunctioneel" of "problematisch" volstaan niet langer om de relationele realiteit te duiden. Relaties worden vandaag niet alleen beoordeeld op het ontbreken van conflict, maar op de mate waarin ze veilig, voedend en vervullend zijn voor beide partners.
Deze vragenlijst vertrekt dan ook niet vanuit de vraag "Wat loopt er fout?", maar vanuit een meer wezenlijke reflectie: is deze relatie goed genoeg om te dragen, te laten groeien en jezelf in te blijven herkennen? Of is er verandering nodig, in de vorm van bijsturing, individuele ondersteuning of een grondigere heroriëntatie? De vragenlijst bestaat uit 120 vragen, onderverdeeld in thematische categorieën gaande van emotionele veiligheid, autonomie en conflictpatronen tot risicogedrag en expliciet geweld.
De resultaten vormen geen eindpunt, maar een kompas: een uitnodiging tot eerlijke reflectie, richting gezondere, veiligere en meer vervullende relaties, met jezelf en met de ander.
Hoe vul je de vragenlijst in? Beantwoord elke stelling met: nee, soms, vaak, of ja, steeds aanwezig. Aan elk antwoord wordt een score toegekend; aan het einde van de vragenlijst leidt dit tot een totaalscore en evaluatie.
Toelichting bij de scoring: niet alle vragen wegen even zwaar in de beoordeling. Bij gedragingen die kunnen wijzen op ernstige relationele onveiligheid, dreiging, dwang of geweld kan een antwoord anders dan ‘nee’ al zwaar meewegen in de uiteindelijke uitkomst. De totaalscore moet daarom niet worden gelezen als een eenvoudige optelsom van alle antwoorden.
Disclaimer: de vragenlijst betreft geen diagnosestelling, schuldtoewijzing of juridisch referentiekader. Aan de hand van de resultaten krijg je een indicatie van mogelijke werkpunten binnen de relatie, maar ook - wanneer nodig - een signaal dat er meer aan de hand kan zijn dan relationele groeipijnen of frictiepunten alleen, en dat veiligheid en zelfzorg voorop moeten staan.
Deze vragenlijst werd ontwikkeld door An Lidia Thys, psychosociaal therapeut, relatietherapeut, coach en relationeel denker. Vanuit haar jarenlange werk met individuen, koppels en professionals ontwikkelde zij deze check als een instrument voor reflectie en verheldering.
Een belangrijke aanleiding was de vaststelling dat er binnen het Nederlandstalige hulpverleningslandschap weinig laagdrempelige instrumenten beschikbaar zijn die specifiek helpen om relationele veiligheid en helderheid breed en samenhangend in kaart te brengen.
Bestaande vragenlijsten richten zich veelal op relatiekwaliteit, specifieke relationele dimensies of klinische risico- en probleemtaxatie. Daarmee bleef er ruimte voor een instrument dat gratis en laagdrempelig toegankelijk is voor zowel hulpverleners als mensen die zelf bewuster naar hun relatie willen kijken. De Relationele Veiligheids- en Helderheidscheck is vanuit die behoefte ontwikkeld: niet om relaties of gedrag overhaast te beoordelen of van een diagnose te voorzien, maar om taal en structuur te geven aan wat zich binnen een relatie afspeelt. De check helpt patronen zichtbaar te maken die bijdragen aan of juist afbreuk doen aan veiligheid, wederkerigheid, autonomie en verbondenheid.
Meer over An Lidia Thys en haar werk vind je op www.anlidiathys.com.
De inhoudelijke opbouw van de veiligheidsitems in deze vragenlijst, in het bijzonder de items rond expliciet geweld en dreiging, is mede gebaseerd op inzichten uit de internationale vakliteratuur over partnergeweld en coercive control. Onder meer het werk van Michael Johnson (het onderscheid tussen situationeel partnergeweld en coercive control / intimate terrorism), Michele Bograd en Fernando Mederos (veiligheidsscreening voorafgaand aan gezamenlijke relatietherapie bij partnergeweld), Stith, Rosen en collega's (onderzoek naar de behandeling van partnergeweld binnen koppelrelaties), Donald Dutton (een kritische herlezing van dominante verklaringsmodellen voor partnergeweld), en de klinische veiligheidsscreening zoals toegepast binnen de Gottman-methode, onderbouwen waarom bij een positieve uitslag op deze items gezamenlijke relatietherapie niet als eerste stap wordt aanbevolen.
Bograd, M., & Mederos, F. (1999). Battering and couples therapy: Universal screening and selection of treatment modality. Journal of Marital and Family Therapy, 25(3), 291–312.
Bowlby, J. (1969). Attachment and loss, Vol. 1: Attachment. Basic Books.
Dutton, D. G. (2006). Rethinking domestic violence. UBC Press.
Gottman, J. M. (1999). The Marriage Clinic: A Scientifically Based Marital Therapy. W. W. Norton & Company.
Herman, J. L. (1992). Trauma and recovery: The aftermath of violence—from domestic abuse to political terror. Basic Books.
Jacobson, N. S., & Gottman, J. M. (1998). When men batter women: New insights into ending abusive relationships. Simon & Schuster.
Johnson, M. P. (2008). A typology of domestic violence: Intimate terrorism, violent resistance, and situational couple violence. Northeastern University Press.
Johnson, S. M., Makinen, J. A., & Millikin, J. W. (2001). Attachment injuries in couple relationships: A new perspective on impasses in couples therapy. Journal of Marital and Family Therapy, 27(2), 145–155.
Lazare, A. (2004). On apology. Oxford University Press.
Levine, P. A. (1997). Waking the tiger: Healing trauma. North Atlantic Books.
Pence, E., & Paymar, M. (1993). Education groups for men who batter: The Duluth model. Springer.
Real, T. (2007). The new rules of marriage: What you need to know to make love work. Ballantine Books.
Siegel, D. J. (1999). The developing mind: Toward a neurobiology of interpersonal experience. Guilford Press.
Stark, E. (2007). Coercive control: How men entrap women in personal life. Oxford University Press.
Stith, S. M., Rosen, K. H., McCollum, E. E., & Thomsen, C. J. (2004). Treating intimate partner violence within intact couple relationships: Outcomes of multi-couple versus individual couple therapy. Journal of Marital and Family Therapy, 30, 305–318.
Straus, M. A. (1979). Measuring intrafamily conflict and violence: The Conflict Tactics (CT) Scales. Journal of Marriage and the Family, 41, 75–88.
Van der Kolk, B. (2014). The body keeps the score: Brain, mind, and body in the healing of trauma. Viking.
Klik hieronder op de knop om je resultaat te berekenen.